Page 42 - Demo

40Rrug%u00ebs shoh se ka marr%u00eb flak%u00eb nj%u00eb objekt. L%u00ebshoj %u00e7far%u00eb kam n%u00eb dor%u00eb dhe, bashk%u00eb me mas%u00ebn e njer%u00ebzve t%u00eb tjer%u00eb, futem p%u00ebr ta shuar%u201d. Zjarri ndryshoi logjik%u00ebn e veprimit t%u00eb m%u00ebparsh%u00ebm dhe p%u00ebrcaktoi nj%u00eb veprim me nj%u00eb logjik%u00eb krejt tjet%u00ebr. Prandaj %u00ebsht%u00eb ngjarje. Kur b%u00ebhet shkak p%u00ebr fillimin e nj%u00eb veprimi, ngjarja quhet shkakore, kurse ajo q%u00eb ka t%u00eb b%u00ebj%u00eb me zhvillimin dhe fundin e dram%u00ebs quhet ngjarje kryesore. Ngjarjet kan%u00eb nj%u00eb pesh%u00eb t%u00eb jasht%u00ebzakonshme, sepse q%u00ebndrimi q%u00eb mbajn%u00eb ndaj tyre, p%u00ebrcakton edhe karakterin e personazheve. Kurse fakti, ndryshe nga ngjarja, nuk e ndryshon rrjedh%u00ebn dhe logjik%u00ebn e veprimit, por vet%u00ebm e frenon ose e nxit. RRETHANAT HISTORIKO-SHOQ%u00cbROREMe an%u00eb t%u00eb zb%u00ebrthimit t%u00eb rrethanave historike ne kuptojm%u00eb koh%u00ebn P%u00ebr shembull, te drama %u201cKopshti i qershive%u201d e A. P. %u00c7ehovit, b%u00ebhet fjal%u00eb p%u00ebr nj%u00eb periudh%u00eb kalimtare nga feudalizmi n%u00eb kapitaliz%u00ebm, ku ndodhin shum%u00eb ngjarje t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme q%u00eb kan%u00eb ndikim shum%u00eb t%u00eb madh te personazhet dhe te rrjedha e subjektit. N%u00eb shum%u00eb pjes%u00eb luajn%u00eb rol t%u00eb madh rrethanat ekonomiko-shoq%u00ebrore, sidomos ato q%u00eb kan%u00eb t%u00eb b%u00ebjn%u00eb me pron%u00ebn, paran%u00eb dhe me rolin e tyre n%u00eb zb%u00ebrthimin e marr%u00ebdh%u00ebnieve shoq%u00ebrore. Te komedia %u201cKarnavalet e Kor%u00e7%u00ebs%u201d, veprimi shtjellohet n%u00eb Kor%u00e7%u00eb, n%u00eb vitin 1936, dhe b%u00ebn fjal%u00eb p%u00ebr p%u00ebrpjekjet e pareshtura t%u00eb nj%u00eb tregtari t%u00eb pasur, por koprac, Nikollaq Jorganxhiut, p%u00ebr t%u00eb martuar t%u00eb bij%u00ebn, Afrovitin, me sa m%u00eb pak paj%u00eb e shpenzime. Ajo zhvillohet n%u00eb sfondin e kontradiktave t%u00eb thella sociale dhe t%u00eb var%u00ebsis%u00eb gjithnj%u00eb e m%u00eb t%u00eb madhe t%u00eb Mbret%u00ebris%u00eb s%u00eb Shqip%u00ebris%u00eb nga Italia fashiste. N%u00eb t%u00eb, gjith%u00e7ka v%u00ebrtitet rreth paras%u00eb, sepse si%u00e7 thot%u00eb nj%u00eb nga personazhet e saj: %u201cparja bot%u00ebn rrotullon.%u201dGJINIA E PJES%u00cbS DHE STILI I SAJ Q%u00ebndrimi q%u00eb mban autori ndaj ngjarjeve q%u00eb pasqyron n%u00eb vepr%u00ebn e tij, prej nga merr trajt%u00eb tipi ose zhanri, ka nj%u00eb r%u00ebnd%u00ebsi t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb, jo vet%u00ebm p%u00ebr t%u00eb kuptuar dometh%u00ebnien e saj, por edhe p%u00ebr t%u00eb interpretuar elementet e shfaqjes s%u00eb ardhshme: karakteret, marr%u00ebdh%u00ebniet, stilin, dinamik%u00ebn, ritmin, atmosfer%u00ebn etj. Tragjedia, melodrama, komedia dhe farsa, si dhe g%u00ebrshetimet e ndryshme me to, kan%u00eb cil%u00ebsi t%u00eb ndryshme q%u00eb duhen marr%u00eb n%u00eb shqyrtim. Pyetjet q%u00eb shtrohen jan%u00eb: A duhen theksuar notat komike m%u00eb shum%u00eb a m%u00eb pak se notat serioze? Duhet t%u00eb kalojm%u00eb menj%u00ebher%u00eb te nj%u00ebra apo te tjetra? P%u00ebr shembull, komedia e Spiro %u00c7omor%u00ebs %u201cKarnavalet e Kor%u00e7%u00ebs%u201d, %u00ebsht%u00eb nj%u00eb komedi karakteresh, por edhe situatash, me nj%u00eb stil karnavalesk. N%u00eb t%u00eb ka nota t%u00eb satir%u00ebs, sepse mbahet nj%u00eb q%u00ebndrim serioz, jo vet%u00ebm ndaj veseve njer%u00ebzore, por edhe ndaj sistemit politik dhe shtres%u00ebs s%u00eb pasur t%u00eb shoq%u00ebris%u00eb; ajo ka edhe karakter universal, sepse godet koprracin%u00eb si ves njer%u00ebzor, gj%u00eb q%u00eb e kishte b%u00ebr%u00eb edhe Molieri te komedia e tij %u201cKoprraci%u201d etj.Fragment nga filmi %u201c Karnavalet%u201d, mb%u00ebshtetur n%u00eb komedin%u00eb e Spiro %u00c7omor%u00ebs %u201cKarnavalet e Kor%u00e7%u00ebs%u201d, nj%u00eb nga pjes%u00ebt m%u00eb t%u00eb arrira dramaturgjike t%u00eb periudh%u00ebs s%u00eb viteve %u201960, e v%u00ebn%u00eb me sukses n%u00eb shum%u00eb nga teatrot tona profesionisteVERIFIKONI NJOHURIT%u00cb Cilat jan%u00eb elementet kryesore t%u00eb analiz%u00ebs s%u00eb nj%u00eb vepre dramaturgjike?Pse %u00ebsht%u00eb i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm ky proces p%u00ebr shfaqjen ton%u00eb t%u00eb ardhshme?Cila %u00ebsht%u00eb r%u00ebnd%u00ebsia e zbulimit se pse e ka shkruar vepr%u00ebn autori?%u00c7%u2019jan%u00eb rrethanat dhe me se lidhen ato? %u00c7%u2019%u00ebsht%u00eb tema dhe ideja?Ku ndryshon ngjarja nga fakti?VEPRIMTARI DHE PUN%u00cb K%u00cbRKIMORE: INDIVIDUALE OSE N%u00cb GRUPN%u00eb procesin e analiz%u00ebs ka r%u00ebnd%u00ebsi, jo vet%u00ebm zbulimi i elementeve t%u00eb saj, por edhe formulimi sa m%u00eb i sakt%u00eb me shkrim i tyre. Lexoni dhe rilexoni pjes%u00ebn q%u00eb keni zgjedhur dhe, pasi t%u00eb keni marr%u00eb n%u00eb shqyrtim t%u00eb gjitha elementet e analiz%u00ebs t%u00eb shqyrtuara n%u00eb k%u00ebt%u00eb m%u00ebsim, p%u00ebrpiquni t%u2019i formuloni ato me shkrim. Lexoni p%u00ebrfundimet, duke i diskutuar s%u00eb bashku.